Пред неколку месеци налетав на една мисла од Винстон Черчил која задира во суштината на еден круцијален проблем за нас. Тоа е проблемот со името.
Винстон Черчил за време на Втората Светска Војна имал полемика со американскиот Претседател Рузвелт околу “признавањето“ на Слободните Французи претставени од Чарлс де Гол. Черчил, со својата вообичаена јазична прецизност ќе го погоди проблемот точно насреде.
- Признае? Како што? Признавањето без формула е бесмислено. Мажот може да ја признае жената како своја љубовница или како своја сопруга.
Потоа Черчил ќе му пише на Рузвелт: „Што значи признавањето? Човек може да признае некого како Цар или како Бакал. Признавањето нема значење без дефинирачка формула.“ Признавањето ги дефинира односите помеѓу два субјекта, затоа е употребен зборот формула во исказите на Черчил.
Да прејдеме во кратка елаборација и идентификување на субјектите и формулата. Македонската формула во себе го вклучува признавањето на уставното име, додека на другата страна се наоѓаат оние на кои им пречи таквата формула и од неа изведените односи.

зелено – ја признаваат РМ
црвено – ја признаваат како БЈРМ
сино – немаат официјален став
сиво – немаат дипломатски односи со Македонија
Ако ги занемариме оние земји со кои, или немаме дипломатски односи или тие немаат став (сино-сиви), со кои како мала земја Република Македонија нема значителни економски, трговски, политички, било какви значителни односи со овие земји за тоа да биде регистрирано со дипломатски став, ни останува за разгледување редуцираната мапа на светот која се произнесува по прашањето на уставното име. А тука лесно се издвојува црвенилото на Европа. Посредно, од билатерален спор, или поточно хеленски проблем со нашето име, преку нивното влијание во супранационалната Европска Унија, тоа денес е проблем во односите помеѓу Република Македонија и моќната ЕУ. Со тоа признавањето денес претставува формула која (ќе) го дефинира местото и односот на Македонија во (со) Европа.
Името не е идентитет, но еманетно го означува идентитетот. Кога е во прашање име на земја, државно име, вкрај уставно име како формално правен израз на тоа која е и што е самата земја, или поконкретно кој е носител на сувереноста, тоа најдобро може да се погледне преку уставната преамбула или првичните членови од уставот на земјата.
Да направам еден тематски преглед, од уставот од 1974 година па до денес:
Устав од 1974
Тргнувајќи од историскиот факт:
дека работниците, селаните и сите напредни луѓе на македонскиот народ и на народностите на Македонија, обединети во Народноослободителниот фронт на чело со Комунистичката партија, со својата борба здружени со другите југословенски народи и народности во Народноослободителната војна и Социјалистичката револуција, го урнаа стариот класен поредок заснован врз експлоатација, политичко угнетување и национална нерамноправност и започнаа создавање на општество во кое човечкиот труд и човекот ќе бидат ослободени од искористување и самоволие, а секој народ и народност и сите заедно ќе најдат услови за слободен и сестран развиток;
дека македонскиот народ, заедно со народностите на Македонија, во заедничката Народноослободителна борба со другите југословенски народи и народности, ја создаде Социјалистичка Република Македонија како национална држава на македонскиот народ и држава на албанската и турската народност во неа, во која се остварија историските стремежи на македонскиот народ за национална слобода и државна самостојност, на народностите за рамноправност и на работничката класа и на сите работни луѓе за социјалистичко општество;
дека македонскиот народ, врз основа на правото на самоопределување, вклучувајќи го и правото на отцепување, доброволно се соедини со другите народи на Југославија заедно со народностите со кои тие живеат во социјалистичка федеративна заедница на слободни и рамноправни народи и народности, свесен дека само во неа може да обезбеди услови за свој слободен и сестран национален, материјален, политички и културен развиток;
имајќи предвид дека натамошното продлабочување и постојаното јакнење на нераскинливого братство и единство на југословенските народи и народности и на нивните слободни и рамноправни односи се основа на меѓусебното почитување и заемното гарантирање на националната инвидиуалност и слобода, што на македонскиот народ и на народностите им обезбедува сестран размав на нивните творечки сили како во нивни сопствен интерес така и во заеднички интерес на здружените југословенски народи и народности и дека работничката класа и сите работни луѓе на Социјалистичка Република Македонија со сопствена творечка дејност и со заеднички напори на работничката класа и работните луѓе на Југославија оствариле и остваруваат постојан напредок во сите области на општествениот живот, јакнејќи ја материјалната основа и изградувајќи ги и проширувајќи ги социјалистичките самоуправни односи меѓу луѓето;
со оглед на тоа што со развитокот на материјалната основа на земјата и на социјалистичките општествени односи, како и со натамошното изградување на односите засновани врз самоуправувањето и националната рамноправност, се остварени битни промени во општествените и политичките односи, кои бараат соодветни измени во Уставот на Социјалистичка Република Македонија од 1963 година и со оглед на тоа што одредбите на тој Устав во одделни области се веќе изменети со уставните амандмани од 1967, 1969 и 1971 година;
со стремеж да се зацврстат и натаму да се развиваат постигнатите револуционерни придобивки, да зајакне правото и одговорноста на Социјалистичка Република Македонија за сопствениот развиток и за развитокот на југословенската заедница како целина, да се обезбеди натамошен развиток на социјалистичките самоуправни демократски односи на патот кон ослободувањето на трудот и изградбата на комунистичко општество;
тргнувајќи од потребата и со новиот текст на Уставот на Социјалистичка Република Македонија кој, покрај измените што се вршат со него, ги опфаќа и со него усогласените одредби на Уставот на Социјалистичка Република Македонија од 1963 година и на Уставните амандмани I до XI, да се зацврсти уставниот систем врз единствени социјалистички самоуправни основи утврдени со договор на социјалистичките републики и социјалистичките автономни покраини во Уставот на Социјалистичка Федеративна Република Југославија;
изразувајќи ги суверените права на македонскиот народ и на народностите, Собранието на Социјалистичка Република Македонија донесува …
Устав 1991
Тргнувајќи од историското културно, духовно и државно наследство на македонскиот народ и од неговата вековна борба за национална и социјална слобода и за создавање своја држава, а посебно од државно-правните традиции на Крушевската република и историските одлуки на АСНОМ и уставно-правниот континуитет на македонската држава како суверена република во Федеративна Југославија, од слободно изразената волја на граѓаните на Република Македонија на референдумот од 8 септември 1991 година, како и од историскиот факт дека Македонија е конституирана како национална држава на македонскиот народ во која се обезбедува целосна граѓанска рамноправност и трајно сожителство на македонскиот народ со Албанците, Турците, Власите, Ромите и другите националности кои живеат во Република Македонија, а со цел:
- Република Македонија да се конституира како суверена и самостојна и како граѓанска и демократска држава;
- да се воспостави и изгради владеењето на правото како темелен систем на власта;
- да се гарантираат човековите права, граѓанските слободи и националната рамноправност;
- да се обезбеди мир и сожителство на македонскиот народ со националностите кои живеат во Република Македонија и
- да се обезбеди социјална правда, економска благосостојба и напредок на личниот и заедничкиот живот.
Собранието на Република Македонија, донесува …
Рамковен договор, Анекс А, уставни амандмани
Сегашната Преамбула да се замени со јазик заснован врз концептите на индивидуални права и граѓанско општество како што следи:
Граѓаните на Република Македонија, преземајќи ја одговорноста за сегашноста и иднината на нивната татковина, свесни и благодарни на своите предци за жртвите и посветеноста во нивните заложби и борба за создавање на самостојна и суверена држава Македонија, и одговорни пред идните генерации за зачувувањето и развојот на се што е вредно од богатото културно наследство и соживотот во Македонија, еднакви во своите права и обврски кон заедничкото добро – Република Македонија – во согласност со традицијата на Крушевската Република и одлуките на АСНОМ, и на референдумот од 8 септември 1991 година одлучија да ја конституираат Република Македонија како самостојна, суверена држава, со намера да се воспостави и зацврсне владеењето на правото, да се гарантираат човековите права и граѓанските слободи, да се обезбеди мир и соживот, социјална правда, економска благосостојба и напредок на личниот и заедничкиот живот, преку своите претставници во Собранието на Република Македонија, избрани на слободни и демократски избори, усвојуваат…
Устав 2001
Граѓаните на Република Македонија, Македонскиот народ, како и граѓаните кои живеат во нејзините граници кои се дел од албанскиот народ, турскиот народ, влашкиот народ, српскиот народ, ромскиот народ, бошњачкиот народ и другите, преземајќи ја одговорноста за сегашноста и иднината на нивната татковина, свесни и благодарни на своите предци за жртвите и посветеноста во нивните заложби и борба за создавање самостојна и суверена држава Македонија и одговорни пред идните генерации за зачувување и развој на се што е вредно од богатото културно наследство и соживот во Македонија, еднакви во своите права и обврски кон заедничкото добро – Република Македонија – во согласност со традицијата на Крушевската Република и одлуките на АСНОМ и на Референдумот од 8 септември 1991 година, одлучија да ја конституираат Република Македонија како самостојна, суверена држава, со намера да се воспостави и зацврсти владеењето на правото, да се гарантираат човековите права и граѓанските слободи, да се обезбеди мир и соживот, социјална правда, економска благосостојба и напредок на личниот и заедничкиот живот, преку своите претставници во Собранието на Република Македонија, избрани на слободни и демократски избори го донесуваат овој …

Прегледот е направен со цел да се проследи носителот на сувереноста со текот на времто. Од Крушевскиот Манифест со прогласот до „Браќа земљаци и мили комшии!“, преку АСНОМ-скиот Манифест со „Македонски народе“, уставот од 1974 со македонски народ и народности, уставот 1991 со македонски народ и националности, до 2001 со граѓаните на Република Македонија (македонскиот народ и делови од народи кои живеат во нејзините граници).
Со конфликт (војната) од 2001 албанскиот етнички елемент кој до тогаш уставно беше дефиниран како националност, претходно како народност, со уставните промени произлезени од Охридскиот Рамковен Договор премина во дел од албанскиот народ кој живее во границите на Република Македонија каде првичниот номиниран суверен се граѓаните на Република Македонија. Историскиот факт дека Република Македонија е национална држава на македонскиот народ се загуби со посредство на западно (европско) олеснување слично што како неодамна се губи придавката македонски во извештајот на ЕК.
Во суштина Европа не ја прифаќа формулата во која Македонија е суверена држава на македонскиот народ и држава на останатите националности (што подразбира дефинирано европски народ и малцинства со права по сите меѓународно верификувани стандарди). Истовремено Европа е воглавно составена токму од држави на народи, или нации каде доминира на еден европски народ до негова национална сувереност. Имаме неколку исклучоци на земји кои се креирани како историски компромис на големите европски земји-народи, додека сите останати се национални држави. Нив ќе ги сврстам во две групи.
Првата група е составена од грст европски микро држави. Ако летимично ја погледнеме основната формула на европските микро земји, тие се кралски, папски, даночни, финансиски и сигурносни прибежишта, и истата може да ја врзуваме како основен мотив на креација и формула за нивна опстојба. Во оваа група европски земји може да ги сместиме Луксембург, Ватикан, Сан Марино, Андора, Монако и Лихтенштајн. Таа улога никако не соодвествува на државата Македонија, со слупен национален предзнак и наместо тоа истакната геграфска одредница како дел од балкански регион. Само за пример, Република Македонија се протега на поголема површина од Црна Гора и Косово заедно.
Во втората група се наоѓаат Белгија и Швајцарија. Која е нивната европска формула на државност? Белгија функционира како земја од три дела, Фландрија, Валонија и Брисел. Белгиската формула е Брисел. Во Брисел се наоѓаат седиштата на ЕУ и НАТО, како сублиматен политичко-административен центар на Европската Унија и воената организација на атлантизмот. Без НАТО или ЕУ нема да помине ниту еден месец пред франкофонската Фландрија да се присоедини со Франција и Валонија да наклони кон Холандија. Брисел во таков случај веројатно ќе ја превземе функционалната формула на град-држава, финансиско и идеолошко европско прибежиште од типот на микро земји од првата група.
Швајцарија, кантонална земја без минариња. Која е нејзината формула? Под високите алпски врвови се протегаат кантоналните граници како мост и преоди до широките европски низини, француски, германски и италијански. Таму е вгнездена BIS – банката на централните банки, зедно со останатите комерцијални банки кои чуваат историски финансиски тајни. Мала компарација, Лондон или Њу Јорк се глобални финансиски центри со акцент на клириншката, трансакциона, инвестициона и берзанска улога. Базел и Швајцарија покриваат сосем поинаква глобална финансиска функција, третата и најделикатна функција на валутите, зачувување на вредноста на монетраниот капитал и капиталот воопшто. Часовниците, чоколадите и скијањето се само брендовска рекреација за улогата на историски светски трезор. Со оваа формула, двојна улога, безбеден географски алпски мост како историски компромис на три големи европски народи, и втората, како светски трезор, Швајцарија е тука за да остане, кантонална и без минариња.

Со вака распослани фунционални европски формули на државност јасно е дека Македонија како држава не соодветствува со типологијата на микро и географско-историски компромисно создадени земји. Македонија не е географски мала, ниту е анационална историска творба. Напротив, таа е конституирана со слободарскиот стремеж на македонскиот народ за своја самостојна и суверена држава. Притоа секогаш, од Илинден 1903/1944 до ден денес македонскиот народ ги почитувал и вметнувал народностите – националностите – малцинствата како конститутивна мирудија со која историски се формирала македонската нација. По почитувањето на малцинските права Република Македонија е шампион во светот, или барем во првата петорка, како легалистички преку усвоените закони, така и во пракса. Истакнувањето и форсирањето на корпусот човекови права во јавниот дискурс од страна на самопрогласените еврофили и големе европејци, од малцински до полови, посуштествени и поважни преку константното фокусирање на нив наспроти признавањето на правото на македонскиот народ на сопствена национална држава и опстојба не претставува врвен цинизам, туку најблаго кажано е навредливо. Тенџерето и капачето се две различни работи иако служат за иста намена. Впрочем во која држава како суверен и конституент се наведени луѓе со слободна сексуална ориентација?
Македонија како Швајцарија на Балканите е можна единствено без македонски народ во неа. Што значи, невозможно. Формулата што ни се подметнува и наттура од ЕУ и таканречената меѓународна заедница е некаква деградирана формула на балканска Белгија, македонска Фландрија и Валонија без било какво седиште. Европски конструкт на зависна, условена и на крај времена државна формула каде се цели на одвојување на името на мнозинскиот и конститутивен народ од името на државата, за да премине во двоетничка латентно нестабилна граѓанска државна творба. Условеноста и временоста на проблемот со нашето именување се тесно поврзани со неколку горливи европски предизвици.
Да одвојам два предизвика, најочити. Прво, европската потреба некако да се најде решение за Косово и Босна и Херцеговина – мизерно смешни се трвдењата за непостоење територијални решенија за етнички проблеми кога во пракса тоа се случува(ше) и единствено таквите решенија покажаа функционална валидност на балканскиот терен. Второ, финансиско-економската криза која веќе денес на површина изнесува неколку фрактури во европската заедничка градба – кризата се повеќе ќе ги диференцира центрипеталните сили за повеќе Европа и повеќе системска централизираност каде државите ќе предадат уште некоја суверена функција на европски Брисел наспроти центрифугалните каде во одреден момент одредени европски народи и држави може да се одлучат за раскинување на голем дел врски и односи со централата во Брисел оптирајќи за поголема независност и враќање на суверените алатки во свои раце.
По сето кажано да заклучам. Без јасно прифаќање на историскиот и реален факт на постоење на македонскиот народ, пред се од страна на соседите, Грција па Бугарија, па Албанија и Србија, не постои европска формула за просперитетен македонски граѓанин. Нема фунционална европска формула без Македонија како држава на македонскиот народ и нашите мили народности како сотворци на македонската нација. Албанците, Турците, Србите, Ромите, Власите отсекогаш биле повеќе од малцинства во Македонија. Прифаќањето на име за државата со географска одредница – балкански регион со избиен национален предзнак – ќе претставува авантура со неизвесни и тешки последици по сите кои живеат на оваа тло, авантура која веројатно ќе заврши со крвав расплет.
доплнение 27/10/2011
Сакате да знаете повеќе за Белгија? каде може да проследите кратко видео околу структурата на Белгија.